Thursday, May 12, 2005

3rd Status

มติชน วันที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2548 ปีที่ 28 ฉบับที่ 9922

กฎหมายยอมรับสถานะผู้แปลงเพศ
โดย วัชรินทร์ สังสีแก้ว อัยการประจำกรม

เมื่อประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายยอมรับสถานะผู้แปลงเพศ โดยการวางหลักของศาลฎีกา
ในคำพิพากษาที่ 157/2524 ไม่อนุญาตให้ชายผ่าตัดแปลงเพศแก้ไขเอกสารทางทะเบียน
เป็นเพศหญิงได้ โดยให้เหตุผลว่าหญิงคือคนที่ออกลูกได้ และไม่มีกฎหมายรองรับ จึงทำ
ให้บุคคลดังกล่าวไม่ได้รับความคุ้มครองตามเพศใหม่ของตน

เมื่อพิจารณากฎหมายของต่างประเทศแล้ว กรณีดังกล่าวนานาอารยประเทศมีมุมมองอย่างไร
สหราชอาณาจักร (คนไทยโดยทั่วไปเรียกว่าอังกฤษ) เดิมศาลสหราชอาณาจักรไม่ยอมรับ
สถานะผู้ผ่าตัดแปลงเพศเช่นเดียวกับประเทศไทย โดยถือว่ายังคงอยู่ในสถานะในเพศเดิมจึง
ไม่อาจทำการจดทะเบียนสมรส เปลี่ยนชื่อ หรือใช้สิทธิตามเพศใหม่ได้

ทั้งนี้เป็นไปตามคำพิพากษาในคดี Corbett v. Corbett (1970) 2 All ER 33 โดย
ผู้พิพากษา Omrod J. ได้ให้เหตุผลในคำพิพากษาดังกล่าวว่า เพศของบุคคลต้องพิจารณา
จากโครโมโซม (Chromosome) การสร้างเชื้อเพศ (Gonad) ลักษณะอวัยวะที่ปรากฏ
(Genitalia)

คำพิพากษาดังกล่าวไม่เพียงมีผลเฉพาะในสหราชอาณาจักรเท่านั้น ประเทศที่ใช้ระบบกฎหมาย
เดียวกับสหราชอาณาจักรก็นำไปเป็นบรรทัดฐาน อาทิ สหรัฐอเมริกา แคนาดา เครือรัฐออสเตร
เลีย นิวซีแลนด์

อย่างไรก็ตามผู้ผ่าตัดแปลงเพศได้นำคดีไปฟ้องยังศาลสิทธิมนุษยชนยุโรป หลายคดี สหราชอา-
ณาจักรจะแพ้คดีโดยตลอด แต่สหราชอาณาจักรก็ไม่ยอมออกกฎหมายยอมรับสถานะผู้แปลงเพศ
(ต่างจากประเทศไทยที่แพ้คดีศาลโลกในคดีเขาพระวิหาร ไทยยอมยกเขาพระวิหารให้ประเทศ
ผู้ชนะคดี)

และคดีสุดท้ายคือ Goowin v. United Kingdom (2002) ศาลสิทธิมนุษยชนแห่งยุโรป
ได้กล่าวอย่างชัดเจนว่า สหราชอาณาจักรละเมิดสิทธิส่วนบุคคล และไม่มีเหตุผลอีกต่อไปที่จะ
ปฏิเสธสิทธิผู้ผ่าตัดแปลงเพศ

ในปี ค.ศ.2004 (พ.ศ.2547) สหราชอาณาจักรจึงได้ออกกฎหมายยอมรับสถานะผู้แปลงเพศ
(Gender Recognition Act 2004) ให้ผู้ผ่าตัดแปลงเพศได้สถานะทางกฎหมายตามเพศ
ใหม่หลังการผ่าตัดแล้ว โดยมีสิทธิต่างๆ ตามเพศใหม่ทุกประการ อาทิ การสมรส การแก้ไขเอก-
สารทางทะเบียนสามารถเข้าแข่งขันกีฬาในเพศใหม่ได้ แต่ไม่เสียสิทธิในเพศเดิมก่อนการผ่าตัด

โดยมีเงื่อนไขคือ บรรลุนิติภาวะ (อายุ 18 ปี) มีอาการเอกลักษณ์ผิดเพศ (GID) ใช้ชีวิตในอีก
เพศมาไม่น้อยกว่า 2 ปี ตั้งใจจะอยู่ในเพศใหม่จนกระทั่งเสียชีวิต ผ่านการพิจารณาของคณะกรรม
การเป็นต้น

สําหรับประเทศอื่นๆ ในทวีปยุโรปแล้ว ในจำนวน 39 ประเทศ มีเพียงประเทศแอลเบเนีย และ
อัลดอร์ราเท่านั้นที่ไม่มีกฎหมายยอมรับสถานะผู้ผ่าตัดแปลงเพศ นอกนั้นจะมีกฎหายดังกล่าว
ทั้งสิ้น

โดยราชอาณาจักรสวีเดนเป็นประเทศแรกที่มีกฎหมายยอมรับสถานะผู้แปลงเพศ ภายใต้ชื่อ
กฎหมายการตัดสินใจเลือกเพศ (Lag om andrine i lLagen SFS 1972:119) ราชอาณา-
จักรเบลเยียม (1979)สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี (Das Transssexuellengesetz 1980)
สาธารณรัฐอิตาลี (1982) ราชอาณาจักรเนเธอร์แลนด์ (1985) สาธารณรัฐสเปน (1987) โดย
บางประเทศออกเป็นกฎหมายเฉพาะบางประเทศบัญญัติรวมไว้ในประมวลกฎหมายแพ่ง

นอกจากประเทศในทวีปยุโรปแล้วประเทศในทวีปอื่นก็มีการบัญญัติกฎหมายยอมรับสถานะทาง
เพศเช่นเดียวกัน อาทิ สหรัฐอเมริกา แคนาดา เครือรัฐออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ ญี่ปุ่น เกาหลีใต้
สาธารณรัฐอินเดีย สิงคโปร์ ปากีสถาน นามิเบีย (Das Standesamt-StAZ 1974) (ประเทศ
แรกในทวีปแอฟริกา) อียิปต์ แอฟริกาใต้ ปานามา

จะเห็นว่านานาอารยประเทศมีกฎหมายยอมรับสถานะผู้ผ่าตัดแปลงเพศแล้ว ประเทศไทยจึงน่า
จะถึงเวลาแล้วที่จะพิจารณาเรื่องนี้อย่างจริงจัง เพราะถือว่าการผ่าตัดแปลงเพศเป็นความผิดปกติ
ทางสมองที่จำต้องผ่าตัดร่างกายให้ตรงกับสมอง ทั้งในปัจจุบันประเทศไทยก็มีการผ่าตัดแปลง
เพศอย่างแพร่หลายและมีชื่อเสียงไปทั่วโลก

หากมีกฎหมายยอมรับสถานะผู้ผ่าตัดแปลงเพศแล้ว ก็ควรกำหนดหลักเกณฑ์ทางการแพทย์ให้
ชัดเจน มิใช่ให้แต่ละโรงพยาบาลดำเนินการไปเอง ซึ่งทำให้ผู้ที่เข้ารับการผ่าตัดขาดมาตรฐาน
ทางการแพทย์ และมีการเรียกร้องตามข่าวที่ปรากฏอยู่เนื่องๆ และประเทศในกลุ่มสแกนดิเนเวีย
ถือว่าบุคคลดังกล่าวเป็นผู้ป่วย เมื่อคณะกรรมการพิจารณาแล้วก็สามารถผ่าตัดแปลงเพศได้ โดย
รัฐเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายให้

สำหรับประเทศไทยในขณะนี้ยังไม่มีกฎหมายยอมรับสถานะผู้ผ่าตัดแปลงเพศ หากมีผู้ผ่าตัดแปลง
เพศไปยื่นคำร้องขอแก้ชื่อทางทะเบียนอีก เมื่อเจ้าหน้าที่ไม่อนุญาต ก็ถือว่าเป็นคำสั่งทางปกครอง
หากนำคดีไปฟ้องยังศาลปกครอง ด้วยเหตุผลและกฎหมายของนานาอารยประเทศดังกล่าว ประกอบ
กับการพิจารณาคดีแบบไต่สวน แนวคำพิพากษาของศาลอาจเปลี่ยนแปลงไปก็ได้

แต่ในอนาคตก็คงต้องฝาก ส.ส. ส.ว. และรัฐบาลได้หันมามองกฎหมายดังกล่าวด้วย เพื่อที่จะได้
ปฏิบัติต่อผู้ผ่าตัดแปลงเพศอย่างสมศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ รวมถึงการดำเนินกระบวนพิจารณาทาง
อาญา อาทิ การจับกุม การสอบสวน การจำคุกตามลักษณะทางสมองและความเป็นจริงที่ปรากฏ

ทั้งจะได้ชื่อว่าเป็นประเทศพัฒนาแล้วกับเขาบ้าง

Posted at 12:17 pm by TurtleBlog

แปลภาษาฝรั่งเศส
November 11, 2009 10:55 AM PST

อาจเป็นด้วยวัฒนธรรม ประเพณี สภาพสังคม ของเมืองไทยยังไม่สามารถเปิดกว้างกับเรื่องนี้นะ แต่ในอนาคตก้ออาจเป็นไปได้